Cách lưu ảnh CCCD, giấy tờ tuỳ thân an toàn trên điện thoại

Ở Việt Nam, ứng dụng VNeID với tài khoản định danh điện tử mức 2 cho phép xuất trình thông tin căn cước có xác thực, và ngày càng nhiều thủ tục chấp nhận cách này. Khi được chấp nhận, nó an toàn hơn một tấm ảnh, vì không có tệp ảnh nào để bị lộ hay bị chuyển tiếp.

Nếu bạn chỉ cần số căn cước để điền biểu mẫu, hãy ghi nó vào một ghi chú có khoá thay vì giữ ảnh cả tấm thẻ có mặt, ngày sinh và địa chỉ của bạn.

Khi một dịch vụ thật sự cần ảnh, hãy ghi lên bản sao là gửi cho ai và vào ngày nào. Ảnh đã ghi chú mục đích khó bị dùng lại cho việc khác hơn rất nhiều.

1. 1Mở ảnh trong ứng dụng Ảnh và chạm Sửa.
2. 2Chạm nút Đánh dấu (biểu tượng cây bút).
3. 3Thêm hộp văn bản như “Chỉ dùng để mở tài khoản tại [tên đơn vị] — [ngày]” và kéo chéo qua thẻ, tránh che phần số mà dịch vụ cần đọc.
4. 4Chạm Xong. Gửi bản đã sửa này, không bao giờ gửi bản gốc sạch.

Nếu không còn cần ảnh sau khi gửi, hãy xoá cả bản gốc lẫn bản đã sửa.

Xoá ảnh khỏi thư viện hiếm khi là xong. Hãy kiểm tra lần lượt:

• Đã xoá gần đây trong ứng dụng Ảnh giữ ảnh đã xoá tối đa 30 ngày. Mở album này, chọn Chọn → Xoá tất cả (hoặc chỉ xoá các ảnh giấy tờ).
• Ứng dụng chat như Zalo, Messenger thường lưu ảnh đã gửi và đã nhận vào bộ nhớ riêng hoặc vào thư viện ảnh. Tìm lại đoạn chat đã gửi ảnh căn cước và xoá tin nhắn (thu hồi với cả người nhận nếu ứng dụng cho phép và họ không còn cần nữa).
• Bản sao lưu đám mây — Ảnh iCloud, Google Ảnh hay ứng dụng sao lưu khác — có thể vẫn giữ ảnh sau khi bạn xoá trên máy. Xoá ở đó và dọn luôn thùng rác của dịch vụ.
• Email: tìm trong thư đã gửi các tệp đính kèm bạn từng gửi cho ngân hàng, chủ nhà hay công ty.
• Ảnh chụp màn hình thông tin căn cước trong ứng dụng ngân hàng hay dịch vụ công cũng tính.

Có những bản đáng giữ lại — ví dụ bản chụp hộ chiếu phòng khi mất giấy tờ lúc đi nước ngoài. Hãy để chúng ở nơi không tự mở ra chỉ vì điện thoại đang mở khoá:

• Album Bị ẩn trong ứng dụng Ảnh, với Sử dụng Face ID đã bật trong cài đặt Ảnh.
• Ghi chú có khoá trong ứng dụng Ghi chú, dùng mật khẩu riêng thay vì mật mã máy (xem cách khoá ghi chú trên iPhone).
• Một kho mã hoá riêng có mật mã riêng (xem bên dưới).

Tránh để trong ứng dụng Tệp hoặc thư mục ổ đám mây không có khoá: ai cầm điện thoại đang mở khoá của bạn cũng mở được trong vài giây.

Mọi lớp khoá ở trên đều phụ thuộc vào việc điện thoại không bị mở toang:

• Dùng mật mã 6 số hoặc mật mã chữ và số, và đừng dùng lại nó làm mã PIN ngân hàng.
• Trên iPhone chạy iOS 17.3 trở lên, bật Bảo vệ thiết bị bị đánh cắp (Cài đặt → Face ID & Mật mã). Tính năng này yêu cầu Face ID cho các thao tác nhạy cảm khi bạn ở xa những nơi quen thuộc, nên kẻ trộm dù đã nhìn lén mật mã cũng không thể đổi ngay mật khẩu tài khoản Apple của bạn.
• Không bao giờ gửi ảnh giấy tờ cho người chủ động gọi điện hay nhắn tin cho bạn trước, dù họ xưng là cơ quan nào. Dịch vụ hợp pháp yêu cầu giấy tờ qua ứng dụng hoặc văn phòng chính thức của họ.

Lockboxy được làm ra cho đúng loại tệp trong bài này. Tài liệu và ảnh được mã hoá AES-256 ngay trên máy, sau một mật mã tách biệt với mật mã điện thoại, và không có tài khoản hay máy chủ nào giữ bản sao.

• Quét căn cước, hoá đơn hay giấy tờ bằng camera: Lockboxy tự tìm mép trang, làm thẳng từng trang và lưu vào mục Tệp dưới dạng một PDF hoặc ảnh, đã mã hoá. Tiêu đề gợi ý được đọc ngay trên máy.
• Ảnh chụp bằng camera trong ứng dụng đi thẳng vào kho, không vào thư viện Ảnh, nên không còn bản sao lạc nào phải dọn sau đó.
• Bạn cũng có thể gửi ảnh giấy tờ sẵn có từ ứng dụng Ảnh hay ứng dụng chat vào kho qua bảng Chia sẻ, rồi xoá bản gốc.

Lưu ý: nếu quên mật mã kho và không có Recovery Key, không ai mở được. Với giấy tờ khó làm lại, hãy giữ một bản sao lưu đã mã hoá ở nơi bạn kiểm soát.